Yarışma Roketleri: THSF Uzay Modelleri ve FAI Sınıfları
Yarışmalarda uçurulan model roketlere uluslararası kurallarda uzay modelleri (space models) denir. Kuralları Uluslararası Havacılık Federasyonu FAI belirler; Türkiye’de bu yarışmaları Türkiye Hava Sporları Federasyonu (THSF) düzenler ve her yıl Uzay Modelleri Türkiye Şampiyonası etapları yapılır. Bu sayfada yarışma sınıflarını, sınırlarını ve nereden başlanacağını özetliyoruz.
FAI uzay modeli sınıfları (S1–S9)
FAI Spor Kuralları’nın uzay modelleri bölümü (CIAM Sporting Code, Section 4, Volume S) her sınıfın görevini tanımlar:
| Sınıf | Adı | Görev |
|---|---|---|
| S1 | İrtifa | En yüksek irtifaya çıkan model kazanır. |
| S2 | Faydalı yükle irtifa | Standart FAI yükünü (28 g) taşıyarak en yükseğe çıkmak. |
| S3 | Paraşütle süre | Tek motorlu model paraşütle iner; en uzun havada kalan kazanır. |
| S4 | Roket destekli planör | Roketle dikey yükselir, ardından planör gibi süzülerek iner; en uzun süre kazanır. |
| S5 | Maket irtifa | Gerçek bir roketin maketi irtifa için uçar; maket kalitesi puanı eklenir. |
| S6 | Şeritle süre | Tek motorlu model şeritle (streamer) iner; en uzun süre kazanır. |
| S7 | Maket | Maket doğruluğu, işçilik ve uçuşun gerçekçiliği puanlanır. |
| S8 | Radyo kontrollü roket planör | Uçuş süresi ve hedef bölgeye iniş puanlanır. |
| S9 | Rotorla (gyrocopter) süre | Model, dönen pervane kanatlarıyla (otorotasyon) iner; en uzun süre kazanır. |
Alt sınıflar: kütle ve süre sınırları
Her sınıfın A, B, C… gibi alt sınıfları vardır. Harf büyüdükçe izin verilen model kütlesi artar. Süre yarışmalarında bir uçuşta sayılan en uzun süre (maksimum) de alt sınıfa göre değişir:
| Alt sınıf | En fazla kütle | S3 (paraşüt) maks. süre | S6 (şerit) maks. süre | S9 (rotor) maks. süre |
|---|---|---|---|---|
| A | 60 g | 300 s | 180 s | 180 s |
| B | 90 g | 420 s | 240 s | 240 s |
| C | 150 g | 540 s | 300 s | 300 s |
| D | 200 g | 660 s | 360 s | 360 s |
S1 (irtifa) ve S4 (roket destekli planör) sınıflarında alt sınıflar A’dan F’ye kadar uzanır; en fazla kütle S1A ve S4A’da 60 g, S1F ve S4F’de 500 g’dır. S4A’da sayılan en uzun süre 180 saniyedir.
Motor sınıfları
Model roket motorları, toplam itkilerine (newton·saniye) göre harflerle sınıflandırılır. Her harf, bir öncekinin yaklaşık iki katı itki demektir:
| Motor sınıfı | Toplam itki |
|---|---|
| A/2 (1/2A) | 0 – 1,25 N·s |
| A | 1,26 – 2,50 N·s |
| B | 2,51 – 5,00 N·s |
| C | 5,01 – 10,00 N·s |
| D | 10,01 – 20,00 N·s |
| E | 20,01 – 40,00 N·s |
| F | 40,01 – 80,00 N·s |
Nereden başlanır?
- Temel yapım becerisi: Gövde, kanatçık ve burun konisinin düzgün yapılması ve hizalanması her sınıfın temelidir. Bir model roket kitiyle başlamak bu beceriyi kazandırır.
- Küçük sınıflar: S3A ve S6A gibi 60 g’lık süre sınıfları, kurtarma sistemi (paraşüt ve şerit) ve hafif yapım tekniğini öğrenmek için uygundur.
- Kararlılık ve simülasyon: Ağırlık merkezinin basınç merkezinin önünde olması roketin düz uçmasını sağlar. Tasarımınızı önce SVR roket simülatöründe deneyin.
- Kulüp ve lisans: Resmî yarışmalara genellikle THSF’ye bağlı bir kulüp aracılığıyla, lisanslı sporcu olarak katılınır. Güncel takvim ve talimatlar için THSF duyurularını takip edin.
Sinop’tan Türkiye derecesi
Sinop’taki Gökada Spor Kulübü’nün model roket sporcuları, 2026 THSF Uzay Modelleri Türkiye Şampiyonası’nın Konya’da yapılan 3. etabında S3B (paraşütle süre) kategorisinde birinci ve ikinci oldu. SVR AEROTECH’in kurucusu İrfan Sivri, kulübün başkan yardımcısıdır. (Kaynak: Sinop Flaş Haber, 7 Eylül 2026)
Sık sorulan sorular
THSF yarışma roketi nedir?
Türkiye Hava Sporları Federasyonu (THSF) tarafından düzenlenen Uzay Modelleri yarışmalarında uçurulan, FAI kurallarındaki sınıflara (S1–S9) uygun model roketlerdir. Her sınıfın görevi, en fazla kütlesi ve motor sınırları kurallarda tanımlıdır.
Yeni başlayan biri hangi sınıfla başlamalı?
Genellikle paraşütle süre (S3A) ve şeritle süre (S6A) gibi küçük ve basit sınıflar, yapım ve uçuş tekniğini öğrenmek için iyi bir başlangıçtır. Bu sınıflarda en fazla model kütlesi 60 gramdır.
S3B ne demek?
S3, paraşütle süre yarışmasıdır: Tek motorlu roket paraşütle iner ve en uzun havada kalan kazanır. B harfi alt sınıfı gösterir; S3B’de modelin en fazla kütlesi 90 gram, bir uçuşta sayılan en uzun süre 420 saniyedir.
Yarışmalara nasıl katılabilirim?
Türkiye’deki resmî Uzay Modelleri yarışmalarına genellikle THSF’ye bağlı bir kulüp aracılığıyla, lisanslı sporcu olarak katılınır. Güncel takvim, talimat ve katılım koşulları için THSF’nin duyurularını takip edin.
Kaynaklar
- FAI CIAM, Sporting Code Section 4, Volume S – Space Models, 2026. Sınıflar, alt sınıf kütle ve süre sınırları, motor itki sınıfları.
- Türkiye Hava Sporları Federasyonu (THSF). Uzay Modelleri Türkiye Şampiyonası duyuruları.
- Sinop’un Model Roket Takımı Türkiye Şampiyonası’na damga vurdu, Sinop Flaş Haber.
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır. Yarışmalarda her zaman güncel FAI kuralları ve THSF talimatları geçerlidir.