İlk Model Uçağınız: Seçim, Güvenlik ve SHGM Kuralları

On beş adımda uçağın neden uçtuğunu, nasıl kumanda edildiğini ve performansını neyin belirlediğini gördük. Son adımda bu bilgileri sahaya taşıyoruz.

İlk model uçağı seçmek

Serideki her konu, ilk uçak seçimine bir ipucu verir:

• Yüksek kanat ve belirgin dihedral (11. adım): Kanadı gövdenin üstünde, önden bakınca hafif V yapan bir model, kumandayı bıraktığınızda kendini düzeltmeye yatkındır.
• Düşük kanat yükü (3. ve 4. adım): Ağırlığına göre geniş kanatlı bir model yavaş uçar ve geç stall olur. Size düşünme zamanı kazandırır.
• Doğru ağırlık merkezi (6. adım): Hazır modellerde bile ilk uçuştan önce ağırlık merkezini talimattaki noktada kontrol edin.
• Dayanıklı yapı: Köpük (EPO gibi) gövdeli modeller düşmeye dayanıklıdır ve kolay onarılır.
• Elektrikli güç (15. adım): Bakımı kolaydır, sessizdir; uçuş süresi hesaplanabilir.
• Stabilizasyon: Birçok başlangıç modelinde, kumanda bırakıldığında uçağı düzelten elektronik stabilizasyon bulunur. Faydalıdır ama uçmayı öğrenmenin yerini tutmaz.

Akrobasi modelleri, savaş uçağı maketleri ve jetler ilk model için uygun değildir: Hızlıdırlar, kararlılıkları düşüktür ve küçük hataları affetmezler.

Önce simülatör, sonra eğitmen

Model uçak uçurmayı öğrenmenin en hızlı yolu iki adımlıdır:

1. Simülatör: Bilgisayarda gerçek kumandanızla uçmak, kumanda yönlerinin refleks hâline gelmesini sağlar. Özellikle uçak size doğru gelirken sağın ve solun ters görünmesi, simülatörde güvenle öğrenilir.
2. Deneyimli bir eğitmen: Bir model uçak kulübünde, eğitmen kumandasının sizinkine kablo ya da kablosuz bağlantıyla bağlandığı “eğitmen sistemi” ile uçmak, ilk uçuşlardaki kaza riskini büyük ölçüde azaltır.

Uçuş öncesi kontrol listesi

• Batarya dolu ve sağlam mı? (15. adım)
• Ağırlık merkezi doğru mu? (6. adım)
• Kumanda yüzeyleri doğru yöne mi hareket ediyor? Kontrolü pervane sökülüyken yapın. (5. adım)
• Pervane çatlaksız ve sıkı mı? (8. adım)
• Menzil testi: Kumandanızın menzil testi modunda bağlantıyı uzaktan kontrol edin.
• Rüzgâr ne yönde ve ne şiddette? (13. ve 14. adım)
• Bataryayı bağlamadan önce gaz çubuğu en altta mı?

Kurallar: SHGM İnsansız Hava Aracı Sistemleri Talimatı (2026)

Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM), 30 Temmuz 2026’da yeni İnsansız Hava Aracı Sistemleri Talimatı’nı (SHT-İHA) yayımladı. Uzaktan kumandalı model uçaklar da pilotsuz uçtukları için bu çerçevede değerlendirilir. Talimat’ın hobi uçuşu için öne çıkan noktaları:

Sınıflar (Madde 8)

• Basit İHA: Tasarımı gereği yatayda 10 m yarıçaplı, dikeyde 20 m yüksekliğindeki bir silindirin dışına çıkamayan, oyuncak nitelikli araçlar. Lisans, kayıt ve ithalat uygunluk yükümlülüklerinden muaftır. Tipik bir model uçak bu tanıma girmez.
• M0: 500 g ile 4 kg arası
• M1: 4 kg ile 25 kg arası
• M2: 25 kg ile 150 kg arası
• M3: 150 kg ve üzeri

500 g’ın altında olup basit İHA tanımına girmeyen araçlar M0 hükümlerine tabidir.

Lisans: P0 (Madde 15 ve 17)

Ticari olmayan amatör uçuşlar P0 lisansıyla yapılır. P0 uçuşları:

• gündüz,
• görüş hattında (VLOS),
• en çok 120 m yükseklik ve 3.000 m mesafe ile sınırlı bir uçuş zarfında yapılır.

P0 için en az 10 yaş gerekir. Lisans, yetkili bir eğitim kuruluşunda eğitim alıp sınavı geçtikten sonra KDM-ERP sistemi üzerinden alınan işletme lisansıyla kullanılır.

120 m3.000 mPilotgörüş hattı (VLOS)P0 (amatör) uçuş zarfıgündüz · görüş hattında · en çok 120 m yükseklik ve 3.000 m mesafeYeşil bölge: izin gerekmezTuruncu bölge: izinli uçuş alanıKırmızı bölge: uçuşa kapalı

Kayıt ve uzaktan kimlik (Madde 11 ve 23)

Basit İHA’lar dışındaki bütün İHA’lar İHATTYS sistemine kaydedilir. Kayda tabi araçlarda uzaktan kimlik sistemi de zorunludur.

Nerede uçulur? (Madde 12)

Talimat, haritada üç bölge tanımlar:

• Yeşil bölge: P0 ve P1 kullanıcıları sistem üzerinden ayrıca uçuş izni almadan uçabilir.
• Turuncu bölge: Geçerli bir uçuş izninin ya da hava sahası tahsisinin bulunduğu alan.
• Kırmızı bölge: İlgili kurumca uçuşa kapatılmış alan.

Bu üç bölgenin dışında kalan alanlar kısıtlı kabul edilir ve izin gerektirir. Uçmadan önce sahanızın durumunu İHATTYS haritasından kontrol edin.

Sahada güvenlik

• İnsanların, araçların ve binaların üzerinden uçmayın.
• Havaalanlarına yakın uçmayın; insanlı hava trafiği her zaman önceliklidir.
• Modeli görüş hattınızda tutun. 1,5 m açıklıklı bir model birkaç yüz metreden sonra seçilmesi zor bir noktaya dönüşür; görüş hattı sınırı çoğu zaman 3.000 m’den çok önce gelir.
• Pervane çalışırken pervane düzleminde durmayın, modeli hep arkasından tutun.
• LiPo bataryaları taşırken ve şarj ederken yanmaz kap kullanın.

Serinin sonu, uçuşun başı

On altı adımda dört kuvvetten başlayıp sahadaki kurallara kadar geldik. Bu yazılardaki araçlarla kendi modelinizin kanat yükünü, ağırlık merkezini, kalkış mesafesini ve uçuş süresini hesaplayabilirsiniz. Uçuş laboratuvarımız da gerçek sahaya çıkmadan önce deneme yapmanız için her zaman açık.

Kendin dene

Modelinizin kütlesini ve planladığınız uçuşu girin. Araç, Talimat’a göre sınıfı, kayıt durumunu ve uçuşunuzun P0 sınırları içinde kalıp kalmadığını gösterir. İrtifayı 150 m’ye çıkarın ya da zamanı “Gece” yapın; silindirin kırmızıya döndüğünü görün.